Nawet mając świadomość, że dane dotyczące wydatków na alkohol są przedstawiane w kontekście zaniżonej liczby mieszkańców (bo opierają się na meldunkach), są to statystyki smutne. Nowosolanie w 2025 roku wydali na tego rodzaju napoje ponad 55 mln zł, co daje rocznie kwotę 1944 zł przypadającą na jedną osobę pełnoletnią!
– Wzrost sprzedaży napojów alkoholowych w Nowej Soli, mimo postępującego spadku liczby ludności, jest wynikiem złożonych zjawisk ekonomicznych, zmian w zachowaniach konsumenckich oraz wysokiej dostępności trunków – mówi Gabriela Juncewicz, pełnomocnik ds. rozwiązywania problemów alkoholowych i narkomanii.
Pełna kwota z leadu w całości wygląda tak: 55 185 799, 31 zł. O ponad 730 tys. zł więcej wydaliśmy tylko w 2022 roku, natomiast wówczas liczba mieszkańców była wówczas wyższa, dlatego wspomniane prawie 2 tys. zł rocznie „na głowę” jest, niestety, kwotą rekordową. Przyjmując, że średnio litr wódki kosztuje 60 zł, statystyczny Nowosolanin kupił w 2025 r. przeszło 32 litry tego napoju.
Mimo że liczba ludności miasta zmalała z 35,4 tys. osób w 2021 r. do 33,6 tys. w 2025 r., całkowite wydatki na alkohol wzrosły w tym czasie o blisko 6,7 mln zł. Jakie są główne powody tego zjawiska? Jak słyszymy, jest ich kilka.
– Na pierwszy plan idzie wzrost dostępności ekonomicznej. Podwyżki cen alkoholu nie nadążają za wzrostem wynagrodzeń oraz poziomem inflacji. Jeszcze w 2019 r. za przeciętną płacę można było kupić 866 litrów piwa, albo 213 półlitrowych butelek wódki, względnie 206 standardowych butelek wina. W 2024 r. kolejno: 1109 l piwa, 251 butelek (0,5 l) wódki i 330 butelek wina – wylicza G. Juncewicz.
Dalej mamy tzw. trend premiumizacji polegający na tym, że konsumenci coraz częściej wybierają droższe alkohole, co automatycznie podnosi wartość obrotu na rynku. Rośnie też popularność drinków gotowych i wódek smakowych, które często mają wyższą cenę jednostkową.
– Łatwym zakupom sprzyja oczywiście dostępność punktów sprzedażowych. Na jedno takie miejsce przypada średnio 309 mieszkańców. Dodatkowo stosowane są reklamy i promocja napojów alkoholowych. Podczas kontroli punktów stwierdzono przypadki prowadzenia premiowanej sprzedaży alkoholu. Takie działania bezpośrednio stymulują zwiększenie zakupów poprzez oferowanie dodatkowych korzyści konsumentom – komentuje pełnomocnik. – Choć podwyżka akcyzy ma w założeniu ograniczać spożycie, w praktyce przekłada się na wzrost przychodów ze sprzedaży, ponieważ producenci i sprzedawcy przenoszą wyższe koszty podatku na konsumentów. Nawet jeśli fizyczna ilość sprzedanego alkoholu nie rośnie znacząco, to cena za każdą jednostkę produktu jest wyższa, co podbija końcową sumę wydatków – dodaje.
Diagnoza społeczna przeprowadzona wśród mieszkańców Nowej Soli w 2025 roku potwierdza powszechność problemu i wysoką akceptację społeczną dla spożywania alkoholu. Aż 43,6 proc. badanych dorosłych uważa, że spożycie alkoholu w ich otoczeniu wzrosło w ciągu ostatnich trzech lat. Ponad 71 proc. ocenia dostępność alkoholu dla osób nietrzeźwych jako bardzo dużą lub raczej dużą.
62,7 proc. uczniów szkół średnich deklaruje kontakt z alkoholem. Blisko 60 proc. z nich wskazuje, że w ich najbliższym kręgu przynajmniej jedna osoba pije regularnie. Spożywanie alkoholu jest postrzegane jako bardzo lub raczej popularne przez 60 proc. uczniów tej grupy.
– Inicjację alkoholową przeszło 25,5 proc. uczniów podstawówek,przy czym alarmujący jest wiek pierwszego kontaktu – dla 24,4 proc. z tej grupy stało się to poniżej 10. roku życia – podaje G. Juncewicz.
| Lata | Wydatki na alkohol | Liczba mieszkańców (zameldowani) | Wydatki na 1 osobę pełnoletnią | Liczba punktów sprzedażny w mieście | Liczba mieszkańców na 1 punkt sprzedaży |
| 2010 | 33,8 mln zł | 40 tys. | 1025 zł | 124 | 323 |
| 2015 | 36,1 mln zł | 38,4 tys. | 1136 zł | 125 | 307 |
| 2020 | 47 mln zł | 35,9 tys. | 1576 zł | 116 | 310 |
| 2021 | 48,4 mln zł | 35,4 tys. | 1646 zł | 109 | 325 |
| 2022 | 55,9 mln zł | 34,8 tys. | 1926 zł | 114 | 306 |
| 2023 | 53,7 mln zł | 34,4 tys. | 1868 zł | 111 | 310 |
| 2024 | 53,3 mln zł | 34,1 tys. | 1865 zł | 109 | 313 |
| 2025 | 55,1 mln zł * | 33,6 tys. | 1944 zł | 109 | 308 |
Na łączne wydatki na alkohol składają się koszty zakupu piwa, wina i wódki. W 2025 Nowosolanie wydali na te trunki kolejno: 22,4, 5,6 i 27 mln zł.
Gminny Program Profilaktyki
Mieszkańcy Nowej Soli wykazują duże oczekiwania wobec władz – 73,11 proc. ankietowanych dorosłych chce dalszych działań ograniczających problem alkoholowy, wskazując głównie na potrzebę zwiększenia liczby programów dla młodzieży oraz kontroli punktów sprzedaży.
W ramach GPP miasto realizuje szeroki wachlarz działań mających na celu ograniczenie szkód, w którym są m.in.:
- programy profilaktyczne w szkołach (np. terapie, zajęcia socjoterapeutyczne i psychoedukacyjne, treningi umiejętności społecznych, zajęcia na czas ferii i wakacji),
- funkcjonowanie Punktów Konsultacyjno-Informacyjnych,
- finansowanie terapii indywidualnych i grupowych (w 2025 r. w ten sposób miasto pomogło 284 osobom),
- działalność Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (w tym rozmowy i interwencje skierowane do uzależnionych),
- działania naprawcze i interwencyjne we współpracy z policją i strażą miejską, w tym np. „Trzeźwe poranki”, edukacja w szkołach, doprowadzanie do izby wytrzeźwień (w 2025 r. zrealizowano 168 takich dowożeń), realizacja procedur „Niebieskiej Karty”,
- Wprowadzenie ograniczeń w nocnej sprzedaży alkoholu (skutkowało spadkiem interwencji służb o 64 proc.), regularne kontrole punktów sprzedaży, edukacja sprzedawców,
- szkolenia dla nauczycieli i warsztaty dla rodziców (w 2025 r. przeszkolono 23 pedagogów, a w czterech warsztatach udział wzięło 88 rodziców i wychowawców),
- współpraca z organizacjami pozarządowymi (NGO), zlecanie tym podmiotom zadań publicznych (w 2025 r. przekazano im dotacje celowe w kwocie 523,5 tys. zł).
